شعبى و زجّاج و طبرى گفتند حكم حاكم ثابت باشد بر ايشان و تخيير حاصل است اگر خواهد ميان ايشان حكم كند و اگر نخواهد ( 1 ) رد كند ايشان را به ( 2 ) اهل ملَّت خود تا بر ايشان حكم كنند و اين روايت از امير المؤمنين على كردند و اخبار ما بر اين وارد است . و حسن و عكرمه و مجاهد و سدّى و حاكم ( 3 ) و جعفر بن مبشّر ( 4 ) و جبّايى گفتند اختيار منسوخ است بقوله : وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه ( 5 ) ، گفتند اين آيت تخيير را منسوخ بكرد و حكم به قرآن واجب كرد . آنگه گفت اگر از ايشان عدول و اعراض كنى به تو هيچ زيان نتوانند ( 6 ) كردن و اگر اختيار آن كنى كه از ميان ايشان حكم كنى حكم جز براستى و انصاف مكن كه خداى تعالى عادلان و منصفان را دوست دارد . يقال اقسط الرّجل اذا عدل و قسط اذا جار ، و اصل كلمه كه ثلاثى است از جور است و همزه در او سلب و ازاله راست كقولهم عربت معدته و اعربتها اذا اصلحتها اى ازلت فسادها . * ( وَكَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْراةُ ) * ، تو را » چگونه حاكم كنند و بنزديك ايشان توريت است حكم خداى تعالى در آن جا ( 8 ) و ايشان ( 9 ) دعوى مىكنند كه ما آن را تصديق كرده‌ايم با آن كه چنين است از آن عدول كنند ( 10 ) و اعراض مىنمايند پس كتابى كه به آن ايمان ندارند و مردى را كه پيغامبر نشناسند به حكم او چگونه راضى باشند ( 11 ) و او را چگونه حاكم كنند . و آيت بر سبيل تسليهء رسول - عليه السّلام - آمد و اعلام كرد ( 12 ) او به آن كه ايشان اگر چه آيند و نمايند كه ما تو را حاكم كرديم دروغ گويند چه ايشان به حكم توريت ( 13 ) راضى نيستند با آن كه كتاب ايشان است . اگر گويند چگونه گفت

--> ( 1 ) . وز : خواهد . ( 2 ) . آج ، لب ، مر ، لت : با . ( 3 ) . آج ، لب ، مر ، لت : حكم . ( 4 ) . وز : جعفر بن مسند . ( 5 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 49 ، وز كه . ( 6 ) . مر : نتواند . ( 7 ) . لت : و او را . ( 8 ) . مر است . ( 9 ) . آج ، لب در آنجا . ( 10 ) . وز ، آج ، لب ، مر ، لت : مىكنند . ( 11 ) . مر : شوند . ( 12 ) . وز ، آج ، لب ، مر ، لت : ندارد . ( 13 ) . وز ، لت هم .